INTERNETOWE WYDANIE TYGODNIKA
Nigdy nie przegap okazji, żeby komuś powiedzieć, że go kochasz.
H. Jackson Brown, Jr. 'Mały poradnik życia'
Niedziela, 15 listopada 2026 r.
XXXIII NIEDZIELA (rok A)
AKTUALNOŚCI
Kolor szat liturgicznych: zielony
Czytania:
Pierwsze czytanie: Prz 31,10–13.19–20.30–31
Psalm: Ps 128
Drugie czytanie: 1 Tes 5,1–6
Ewangelia: Mt 25,14-30
Ewangelia:
Przypowieść o talentach
Mt 25, 14-15. 19-21
✠ Słowa Ewangelii według Świętego Mateusza
Jezus opowiedział swoim uczniom następującą przypowieść:
«Podobnie jest z królestwem niebieskim jak z pewnym człowiekiem, który mając się udać w podróż, przywołał swoje sługi i przekazał im swój majątek. Jednemu dał pięć talentów, drugiemu dwa, trzeciemu jeden, każdemu według jego zdolności, i odjechał.
Po dłuższym czasie powrócił pan owych sług i zaczął rozliczać się z nimi.
Wówczas przyszedł ten, który otrzymał pięć talentów. Przyniósł drugie pięć i rzekł: „Panie, przekazałeś mi pięć talentów, oto drugie pięć talentów zyskałem”. Rzekł mu Pan: „Dobrze, sługo dobry i wierny! Byłeś wierny w rzeczach niewielu, nad wieloma cię postawię: wejdź do radości twego Pana!”»
Komentarze:
Zbawienie jest łaską. Nikt temu nie przeczy. Ale lekceważąc łaskę można ją stracić. Od naszej na nią odpowiedzi też coś zależy...
Pracuj pracuj, a garb ci sam wyrośnie - mawiają złośliwi. W czytaniach tej niedzieli widać inną myśl: pracuj nad pomnażaniem dobra. Bo Bogu nie są mili ci, którzy uważają że to zadanie dla innych, a oni sami zgłoszą się, gdy będą przypinać ordery.
Ten, kto ma dużo pracy jakoś się wyrabia. Kto ma jej znacznie mniej ciągle narzeka jak to jest pracą zawalony i oczekuje, że ktoś mu pomoże. Znacie to? Podobną sytuację odnajdujemy w Jezusowej przypowieści o talentach. Słyszymy ją tego dnia w Ewangelii. A w pozostałych...
Nie leń się. To główne wezwanie czytań tej niedzieli. Nie chodzi o to, by pomnażać swoje umiejętności, ale o to, by pomnażać dane nam przez Boga dobro. By z pięciu oddać dziesięć, z trzech sześć, a z jednego - dwa. Jeśli to dobro pomnażamy, to kiedy by Pan nie przeszedł, nie musimy się obawiać; nie będziemy musieli gorączkowo, w ostatniej chwili szukać możliwości naprawienia wyrządzonego zła, spowiedzi... Tylko tyle i aż tyle.
A okazji do mnożenia dobra - sporo. I jeśli uczciwie na sprawy spojrzeć, to widać, że każdy z nas mnóstwo dobra na co dzień czyni. Trzeba tylko nie rozleniwić się, a mobilizować się jeszcze bardziej.
Czytania tej niedzieli to wezwanie do pracowitości. Nie chodzi jednak przede wszystkim o zajęcia domowe czy pracę zawodową. Chodzi o dobro. O pomnażanie go. Tak, by kiedy Chrystus powróci, móc pokazać, że pomnożyliśmy to, co otrzymaliśmy. By tego dobra, dzięki nam, było w świeci więcej...
W dzisiejszym numerze:
- "Dzień pański przyjdzie, tak jak złodziej w nocy"
- Pan jest ucieczką ubogiego
- A jednak nie żyłem na próżno
- Chodzi o miłość
- Mocne słowa kard. Rysia: mogę skonsumować wszystko, od jedzenia, po ludzi
- Po śmierci sąd, niebo, czyściec albo i piekło a potem...
- Święci bez wahania - pierwsi polscy męczennicy
- Sztuczna inteligencja i „outsourcing myślenia”. Przestajemy myśleć, z własnego wyboru
- Byli ministrantami, dziś są bohaterami całej Polski. Historia dwóch policjantów
- Z Żywota Pięciu Braci Męczenników napisanego przez św. Brunona, biskupa i męczennika
- O unikaniu pochopnego sądzenia
- W weekend w TV: Dawid i Goliat
- Święci i błogosławieni w tygodniu
"Dzień pański przyjdzie,
tak jak złodziej w nocy"
W Ewangelii dzisiejszej niedzieli słyszymy, że po długim czasie powrócił Pan owych sług.
Pan nadchodzi, Pan przechodzi. Czy zastanie nasze serce przygotowane? W dzisiejszym psalmie śpiewamy: „Szczęśliwy człowiek, który służy Panu”. Ewangelia zaś dzisiejsza, mówi o rozdanych talentach, a bardziej o obdarowanych sługach, którzy zaproszeni są do współpracy ze swoim Panem.
Możemy popatrzeć ze współczuciem na sługę jednego talentu, i nie dlatego, żebyśmy chcieli porównywać go z innymi sługami. Sługą pięciu talentów, trzech talentów. Nie dlatego, żebyśmy chcieli litować się, że on taki biedny, bo otrzymał tylko jeden talent.
Każdy otrzymał według zdolności, otrzymał wystarczająco wiele, żeby móc współpracować z łaską , współpracować z Panem.
Gdyby ten jeden talent przeliczyć na denary, wychodzi aż 6000. Licząc ówczesną stawką za roboczodzień to aż 6000 dni pracy, a przyjmując, że pracujemy w ciągu roku 250 dni, to 24 lata.
Przy standardowym etacie, 220 225 dni roboczych, po odliczeniu weekendów, świąt i urlopów, to wychodzi 27 lat.
Z takim kapitałem, naprawdę mogę zrobić bardzo wiele. A sługa co robi? Zakopuje w ziemi, nawet nie daje bankierom.
Nazywany jest sługą złym i gnuśnym, czyli leniwym. Jemu się nic nie chce. Oto, czekając na przyjście Pana, obdarowani przez Niego łaską, miłosierdziem, wezwani, zaproszeni jesteśmy do współpracy.
Czy chcemy ją podjąć? Czy chcemy być dotknięci błogosławieństwem? Szczęśliwy ten, kto służy Panu, bo On nadchodzi, już się zbliża.
ks. Wenancjusz Zmuda – „mateusz.pl”
Pan jest ucieczką ubogiego
Ze wstępu abpa Rino Fisichelli:
„Pan jest ucieczką ubogiego”. Tą frazą zaczerpniętą z Psalmu 14, papież Leon proponuje temat X Światowego Dnia Ubogich. Werset psalmu staje się bowiem prawdziwą drogą, którą należy podążać, nie tylko po to, by zawsze stawiać w centrum Słowo Boże, lecz także po to, by ukazać głębsze przesłanie dotyczące sytuacji ubóstwa w naszych czasach.
Dziesięć lat to niewiele, by ocenić trwałość tej inicjatywy, na którą tak usilnie nalegał papież Franciszek. Jest to jednak znaczący etap, pozwalający na własne oczy przekonać się, jak mocno zakorzenia się w Kościele tradycja, której celem jest niedopuszczenie do tego, by zapomniano o znaczeniu ubogich. Codziennie są oni obecni w naszych wspólnotach, a także na ulicach i placach naszych miast. Jednak ubodzy to nie tylko ci, których spotykamy w tych miejscach. Jak przypomina papież Leon XIV w Orędziu poświęconym temu wydarzeniu: „Ubodzy naszych czasów to zapomniani i zepchnięci na margines: okradani nie tylko z chleba, lecz także z głosu i twarzy” (nr 3).
Światowy Dzień Ubogich staje się zatem okazją do rozpoznania wielu form ubóstwa, które naznaczają nasze społeczeństwo. Wśród nich znajduje się również inny rodzaj ubóstwa: nieobecność Boga w życiu ludzi. „Utrata poczucia transcendencji w życiu codziennym nie polega już przede wszystkim na teoretycznym negowaniu istnienia Boga; ujawnia się raczej w tym, że w budowaniu sprawiedliwości osobistej i społecznej pomija się Jego dobroć i miłosierdzie” (Orędzie, nr 1).
Usunięcie Boga z życia osobistego i społecznego prowadzi, niestety, do pychy tych, którzy są silniejsi i bogatsi, a w konsekwencji do ucisku słabszych. „Nieobecność Boga sprawia, że ludzie nie żyją już obok siebie we wzajemnym szacunku, lecz jedni ponad drugimi – pod znakiem panowania i ucisku.” (Orędzie, nr 1). Życie tak, jakby Bóg nie istniał, nie przyczynia się do poprawy ludzkiego życia, lecz czyni je uboższym i niezdolnym do osiągnięcia tego, co najistotniejsze.
Niniejsza Pomoc duszpasterska ma być prostym narzędziem udostępnionym diecezjom, parafiom i wszystkim różnorodnym wspólnotom kościelnym, aby tegoroczny Światowy Dzień Ubogich stał się po raz kolejny ważnym momentem, w którym uświadomimy sobie, że nasza nadzieja znajduje schronienie w Bogu, a ta pewność bezpieczeństwa nie zwalnia nas z odpowiedzialności za budowanie miasta, które będzie godne zaufania i otwarte dla wszystkich. Doświadczenie bezpieczeństwa w Bogu prowadzi nas nieuchronnie do uznania, że w Chrystusie również my jesteśmy wezwani, by stać się ubogimi i być schronieniem dla ubogiego. Na tej drodze, podobnie jak w logo tej inicjatywy, drzwi wspólnoty chrześcijańskiej muszą pozostać otwarte, aby ci, którzy są w środku, mogli wyjść na zewnątrz do innych, a ci, którzy pozostają na zewnątrz, mogli wejść do środka wspólnoty.
+ Rino Fisichella
Pro-prefekt Dykasterii do spraw Ewangelizacji
A jednak nie żyłem na próżno
Kiedy odwiedzamy galerie i wernisaże, podziwiamy dzieła sztuki. Wpatrujemy się w obrazy i rzeźby. Doceniamy kunszt artystyczny ich autorów. Jesteśmy przekonani, że za życia byli rozpoznawani i cieszyli się uznaniem tych, którzy podziwiali ich prace. Jednak nie zawsze tak było. Często dopiero po śmierci dostrzegano w nich wielkich artystów, obdarzonych talentem malarskim czy rzeźbiarskim.
Vincent van Gogh doświadczył takiego losu. Malarz mieszkał na poddaszu w skrajnej nędzy. Nie miał nawet pieniędzy na jedzenie. Gdy służąca szła na rynek, aby kupić coś do jedzenia, zabierała obrazy malarza i sprzedawała je za bezcen. Krótko przed śmiercią Van Gogh wstał z łóżka, wziął jeden ze swoich obrazów, odkurzył go rękawem i, patrząc na niego, powiedział: „A jednak nie żyłem na próżno”. Chociaż umierał w skrajnej nędzy i opuszczeniu, miał spokojne sumienie, które podpowiadało mu, że nie zmarnował talentu otrzymanego od Boga.
Dzisiejsza Ewangelia przedstawia jedną z przypowieści, które Jezus wygłosił w Jerozolimie po swoim triumfalnym wjeździe do miasta. Jej bohaterami są trzej słudzy, którym pewien człowiek powierzył swój majątek. Słudzy mieli nie tylko przechować powierzony im majątek, ale także go pomnożyć. Ich pan udawał się w podróż, a po powrocie zamierzał rozliczyć ich z powierzonych dóbr.
Zastanówmy się, jakie jest głębsze znaczenie opowiedzianej dziś przez Chrystusa przypowieści o talentach. Kim jest człowiek, który przed wyruszeniem w daleką podróż przekazał swój majątek sługom? Kim są słudzy? Co oznaczają powierzone im talenty?
Człowiekiem, który wyruszył w podróż, jest Pan Jezus, który po swoim zmartwychwstaniu wstąpił do nieba. Powróci On ponownie przy końcu świata.
Sługami jesteśmy my – uczniowie Chrystusa.
W czasie swojej nieobecności Chrystus oczekuje od nas, że dobrze wykorzystamy powierzone nam przez Niego talenty, aby budować i rozszerzać Królestwo Boże na ziemi. Kiedy Chrystus powróci, oceni, jak każdy z nas wykorzystał otrzymane od Niego dary do budowania i rozszerzania Jego Królestwa.
Po powrocie właściciela majątku słudzy rozliczali się z powierzonych im talentów. Dwaj pierwsi z satysfakcją przedstawili panu owoce swojej pracy. Dzięki ich staraniom powierzony im majątek został pomnożony. Zostali za to sowicie nagrodzeni.
Trzeci sługa, który otrzymał najmniej, bo tylko jeden talent, nie podjął żadnego wysiłku, aby pomnożyć to, co otrzymał. Prawdopodobnie uznał, że skoro otrzymał tak mało w porównaniu z pozostałymi, nie musi podejmować żadnego wysiłku. Ten sługa wybrał najgorsze z możliwych rozwiązań. Usłyszał w związku z tym ostre słowa nagany: „Sługo zły i gnuśny! [...] A sługę nieużytecznego wyrzućcie na zewnątrz, w ciemności; tam będzie płacz i zgrzytanie zębów”.
Nauka płynąca z opowiedzianej dziś przez Chrystusa przypowieści jest bardzo jasna. Niezależnie od tego, ile talentów otrzymaliśmy od Boga, jesteśmy odpowiedzialni przed Nim za ich wykorzystanie. Jesteśmy odpowiedzialni za życie i zdrowie, za ofiarowany nam czas, za rozum i wolę, za łaskę wiary, nadziei i miłości, za sakramenty, które przyjmujemy, za Kościół, do którego należymy, oraz za Ewangelię, którą Jezus nam powierzył. Jesteśmy odpowiedzialni za siebie samych, za naszych bliskich, przyjaciół, a nawet nieprzyjaciół (wrogów). Każdy z nas jest komuś potrzebny i może komuś pomóc.
Zapytano św. Matkę Teresę z Kalkuty: „Czy nie czuje się już Siostra zmęczona i zniechęcona tym wszystkim? Tyle Siostra włożyła pracy i wysiłku, aby ulżyć nędzy i cierpieniom biednych ludzi. A przecież na świecie wciąż jest tyle nędzy i biedy”.
Święta Matka Teresa odpowiedziała: „Bóg nie wymaga od nas sukcesów, tylko wierności i nieustannego czynienia tego, co tylko możemy, aby ulżyć cierpieniom innych”.
Rzeczywiście, Panu Bogu nie chodzi przede wszystkim o nasze sukcesy czy wielkie osiągnięcia. Bardziej zależy Mu na tym, abyśmy nieustannie wykorzystywali otrzymane od Niego talenty, ofiarując innym samych siebie. A dawać innym siebie to znaczy kochać ludzi. Kochać zaś to nic innego, jak upodabniać się do Boga, ponieważ On jest Miłością.
Nie zakopujmy talentów otrzymanych od Boga. On nas kocha i z miłości nas stworzył. Czeka, abyśmy na Jego miłość odpowiedzieli naszą miłością.
Dał nam serce – abyśmy kochali Jego i bliźnich. Jak bardzo dziś brakuje tej miłości!
Dał nam ręce – abyśmy pomagali biednym i potrzebującym. Jak często dziś pozostajemy obojętni na los tych osób!
Dał nam usta – abyśmy wypowiadali dobre i życzliwe słowa, podnosili ludzi na duchu. Jak często wypowiadane dziś słowa ranią i dzielą!
Dziękujmy za wszelkie talenty otrzymane od Boga. Dbajmy o nie i wykorzystujmy je dobrze, tak jak czynił to Van Gogh, abyśmy ze spokojnym sumieniem mogli stanąć na spotkanie z Panem.
o. Tomasz Mular CSsR
Misjonarz Prowincji Warszawskiej Redemptorystów – Skarżysko Kamienna
Chodzi o miłość
Słyszy się czasami z ust pobożnych osób powiedzenie, że lepiej umrzeć, niż zgrzeszyć. Słowa takie możemy znaleźć np. w Dzienniczku Świętej Faustyny. Istotnie, grzech ciężki stanowi odwrócenie się od Boga i odrzucenie Jego miłości, a więc śmierć życia duchowego, które jest przecież cenniejsze niż życie cielesne. Niemniej, jeśli ktoś za wszelką cenę zacząłby unikać nawet grzechów lekkich, znalazłby się chyba w poważnych tarapatach: „Musielibyście bowiem całkowicie opuścić ten świat” – mówi Święty Paweł (1 Kor 5,10). Szczęśliwie, to podejście było zawsze obce zdrowej tradycji dominikańskiej. Dla przykładu unikanie grzechów, które niechybnie towarzyszą działalności kaznodziejskiej, Humbert z Romans uważał za jeden z „błahych” (frivolis) powodów uchylania się od kaznodziejstwa. „Lepiej pracować i czasem się pobrudzić, niż zawsze w pełnej czystości siedzieć w domu” – uczył (De eruditione praedicatorum, XVII).
W podobnym świetle możemy spojrzeć na Ewangelię o sługach obracających majątkiem swego pana. Oddanie majątku bankierom z pewnością łączyło się z jakimś ryzykiem, ale był to jedyny sposób zapobieżenia spadkowi wartości tego majątku. Pan zaś chwali sługi i nazywa ich „wiernymi”, w przeciwieństwie do tego, który chciał zachować majątek swego pana nienaruszony.
Ta Ewangelia przewartościowuje nasze rozumienie wierności. Wierność nie stanowi „prze-chowania”, ukrywania przed światem przez określony czas. Ona łączy się z pomnażaniem. Jest to bowiem wierność zamysłowi Pana, który nie tylko ponosi ryzyko, ale chce, by i słudzy je podjęli, współdziałając w Jego zysku. Gdyby chciał zachować swój majątek nieskalany, nie dawałby go sługom. Bo Panu zależy bardziej na miłości niż na czystości.
Paweł Jamróz OP – „wdrodze.pl”
Mocne słowa kard. Rysia: mogę skonsumować wszystko, od jedzenia, po ludzi
– Potrzebujemy odrzucenia wszelkiej przemocy: w języku, w mowie, w sieci, w publikacjach, we wzajemnych relacjach, w domu, w pracy, w sąsiedztwie, w życiu społecznym i politycznym. (…) Potrzebujemy wspólnoty dobra wspólnego, które nie jest tylko czczą ideą, ale realnym programem nas wszystkich – mówił kard. Grzegorz Ryś podczas Mszy św. w katedrze na Wawelu z okazji 108. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości.
Uroczystą Mszę św. w katedrze na Wawelu poprzedziło bicie dzwonu Zygmunt. Na początku liturgii proboszcz parafii archikatedralnej, ks. Paweł Baran, zwrócił uwagę na szczególny charakter tegorocznych obchodów Narodowego Święta Niepodległości. Podkreślił, że uczestnicy liturgii gromadzą się z „sercami rozdartymi”, pamiętając o tragicznych wydarzeniach, do których doszło w sobotę na Rynku Głównym w Krakowie, a jednocześnie świętując 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości.
Wśród zgromadzonych znaleźli się kard. Stanisław Dziwisz, abp Marek Jędraszewski, bp Jan Zając, członkowie Krakowskiej Kapituły Metropolitalnej oraz kapelani wojskowi. Obecni byli także przedstawiciele innych Kościołów chrześcijańskich: ks. Bartosz Norman, przewodniczący Krakowskiego Oddziału Polskiej Rady Ekumenicznej, bp Antoni Norman z Kościoła Polskokatolickiego, ks. Mateusz Maria Felicjan Szymkiewicz, proboszcz parafii mariawickiej pw. św. Marii Magdaleny w Gniazdowie oraz ks. mitrat Jarosław Antosiuk, proboszcz parafii prawosławnej pw. Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Krakowie.
W uroczystości uczestniczyli również kombatanci, parlamentarzyści, przedstawiciele władz państwowych i samorządowych oraz służb mundurowych.
„Stań się, kim jesteś”
Na początku homilii metropolita krakowski zwrócił uwagę, że Słowo Boże pozwala człowiekowi odczytywać własne życie i odpowiadać na najważniejsze pytania. Powiedział, że w związku z wydarzeniami ostatnich dni wszyscy stawiają sobie pytania o człowieka. – Kim jest człowiek, skoro potrafi najpierw zabić swoich rodziców i siostrę, a potem w samym środku zatłoczonego miasta potrafi zabijać i ranić na oślep ludzi, których nie zna? – pytał. – Z drugiej strony, kim jest człowiek, który jako lekarz, z wielką determinacją ratuje tego zabójcę? – dodał.
Kard. Grzegorz Ryś wskazał, że odpowiedzi na pytanie udziela sam Jezus w Ewangelii. – Taki jest odwieczny zamysł Boga, stwórczy zamysł Boga, że człowiek ma być królem – podkreślił. Wyjaśnił, że królewska godność jest człowiekowi dana, ale równocześnie Jezus wskazuje drogę, w jaki sposób ją osiągnąć. – „Stań się, kim jesteś”. Jesteś królem z Bożego wyboru, z Bożej decyzji, z Bożego stworzenia – podkreślił.
Kard. Ryś: wolność polega na tym, że masz własne życie we własnych rękach
Metropolita krakowski podkreślił, że aby wejść w posiadanie Królestwa, przygotowanego od wieków, należy patrzeć na tych najmniejszych: głodnych, spragnionych, przybyszów, chorych i uwięzionych. Zauważył, że podobny program zawiera pierwsze czytanie z Księgi Izajasza, przedstawiające posłanie pomazańca do ubogich, złamanych i więźniów. – Czy to jest nasz wybór? Czy to są nasze priorytety? Czy to właśnie tych ludzi chcemy w życiu spotkać? I czy takie spotkania nam się kojarzą z królewską godnością, którą w sobie nosimy? – pytał kardynał i przywołał również słowa z Listu św. Jakuba o królewskim prawie, którym jest przykazanie miłości bliźniego.
Kardynał wskazał na książkę Karola Wojtyły „U podstaw odnowy”, w której podejmował refleksję nad godnością człowieka. Przyszły papież podkreślał, że królewska godność człowieka, otrzymywana także na chrzcie świętym, wyraża się w królewskiej wolności – Wolność polega na tym, że masz własne życie we własnych rękach. Że ono Ci się nie dzieje, ale że Ty jesteś tym, który o nim decyduje. I skoro masz swoje życie we własnych rękach, to możesz je też dać – wyjaśnił kard. Grzegorz Ryś.
„Chcesz być wolny, czyń dobro”
Metropolita zaznaczył, że pełne decydowanie o swoim życiu polega na dysponowaniu nim po królewsku. W tym kontekście wskazał na przykład świętych królów, którzy swoją władzę wykorzystywali do okazywania miłosierdzia i hojności ubogim. – Czynisz dobro. To jest droga do królewskiej godności, bo ona daje wolność. Kiedy czynimy zło, nie stajemy się wolni – podkreślił. Przywołał słowa Jezusa, że każdy, kto dopuszcza się grzechu, jest niewolnikiem grzechu. „Chcesz być wolny, czyń dobro” – przypomniał.
Kard. Ryś: mogę skonsumować wszystko, od jedzenia, po ludzi
Kardynał zachęcił także do zastanowienia się nad ostatecznym celem ludzkiego życia. Zauważył, że perspektywa wieczności powinna wyznaczać codzienne wybory, priorytety i stosunek do innych ludzi. Przeciwstawił ją kulturze tymczasowości, o której mówił papież Franciszek, skupiającej człowieka wyłącznie na teraźniejszości i konsumpcji. – W tej kulturze nic się nie liczy, tylko teraz, dzisiaj, w tej chwili. I w tym teraz, dzisiaj, w tej chwili najważniejsze jest to, co mogę zjeść, szeroko rozumiejąc. Konsumpcja. Mogę skonsumować wszystko, od jedzenia, po ludzi – zauważył kard. Grzegorz Ryś. – Która perspektywa jest nam właściwa? Która? Ona tak naprawdę dotyka tego pytania, kim jest człowiek? – powiedział i zaznaczył, że odkrycie ostatecznego celu ludzkiego życia, prowadzi do pytania o zaufanie Jezusowi i gotowość podążania wskazaną przez Niego drogą.
Rzymski żołnierz, który spotkał niemal nagiego żebraka
W dalszej części homilii metropolita krakowski przywołał postać św. Marcina, którego wspomnienie przypada 11 listopada. Zwrócił uwagę, że czytania liturgiczne ukazują nie tylko życie świętego, ale powinny również pomagać wierzącym odczytywać własne życie. Przypomniał historię świętego, który jako rzymski żołnierz spotkał niemal nagiego żebraka. Widząc obojętność przechodzących, uznał, że to właśnie on powinien mu pomóc. Podzielił więc swój płaszcz i oddał potrzebującemu jego część.
Kardynał przypomniał, że tej samej nocy św. Marcin ujrzał Chrystusa odzianego w podarowaną część płaszcza. To doświadczenie skłoniło go ostatecznie do przyjęcia chrztu. Metropolita podkreślił, że dla św. Marcina Ewangelia o służbie najmniejszym stała się przełomowym doświadczeniem, które zdecydowało o dalszym życiu.
Przywołał także kolejne wydarzenie z życia świętego, który jako żołnierz odmówił przyjęcia pieniędzy przed bitwą, oświadczając, że jako chrześcijanin nie może zabijać. Cesarz uznał go za tchórza i rozkazał, aby następnego dnia stanął bez broni pomiędzy walczącymi wojskami. Marcin spędził noc na modlitwie, a rano przeciwnicy poprosili o pokój. Kardynał zacytował komentarz, według którego zwycięstwo świętego polegało na tym, że nie doszło do rozlewu krwi i nikt nie zginął. – Chrystus nie daje innego zwycięstwa, jak tylko takie, w którym nie przelewa się krwi – podkreślił.
Świadectwo ks. Jerzego Popiełuszki
Kard. Grzegorz Ryś przyznał, że świadectwo św. Marcina przywołuje w nim pamięć o ostatniej medytacji bł. ks. Jerzego Popiełuszki, wygłoszonej 19 października 1984 roku. Przywołał jego słowa: „Komu nie udało się zwyciężyć sercem i rozumem, musi zwyciężać przemocą. Każdy przejaw przemocy dowodzi moralnej niższości. Najwspanialsze, najtrwalsze walki, jakie zna ludzkość, jakie zna historia, to walki ludzkiej myśli”.
Metropolita krakowski przypomniał również dalsze słowa błogosławionego kapłana, który wskazywał, że idee potrzebujące przemocy do przetrwania są wypaczone, natomiast prawdziwa idea zdobywa zwolenników własną mocą. Odnosząc te słowa do Solidarności, przypomniał o milionach ludzi, których połączyła wspólna idea. Przywołał także końcową modlitwę ks. Jerzego: „Módlmy się, byśmy byli wolni od lęku, zastraszenia, ale przede wszystkim od żądzy odwetu i przemocy”.
Kardynał zauważył, że choć w przypadku bł. ks. Jerzego Popiełuszki wydarzenia potoczyły się inaczej niż w życiu św. Marcina, jego świadectwo również zakończyło się zwycięstwem. – Wrogowie się nie poddali. Nie uciekli z tego pola bitwy. Ale Pan dał zwycięstwo księdzu Jerzemu – zaznaczył.
Na zakończenie homilii kard. Grzegorz Ryś wezwał do odrzucenia przemocy i przyjęcia perspektywy wyzwalającej z egoizmu. – Potrzebujemy odrzucenia wszelkiej przemocy – w języku, w mowie, w sieci, w publikacjach, we wzajemnych relacjach, w domu, w pracy, w sąsiedztwie, w życiu społecznym i politycznym. W kraju, w Europie, w świecie. Potrzebujemy tego jak tlenu – podkreślił kardynał. – Potrzebujemy perspektywy dalszej niż teraz i głębszej niż konsumpcja. Potrzebujemy perspektywy, która wyzwala z egoizmu, także takiego, który czasem prowadzi do ucieczki w samotność. Potrzebujemy wspólnoty. Potrzebujemy dobra wspólnego, które nie jest tylko czczą ideą, ale realnym programem nas wszystkich – dodał.
Źródło: Archidiecezja krakowska / red
Po śmierci sąd, niebo, czyściec albo i piekło a potem...
Ma jednak znaczenie czy wierzę. I ma znaczenie, czy ta wiara ma wpływ na moje życie.
Z cyklu "Powtórka z katechezy"
Umrę. To pewne. Jeszcze nikomu nie udało się oszukać śmierci. Niektórzy, prawda, żyją bardzo długo. Ale i tak w końcu umierają. Był jednak ktoś, kto ze śmierci powrócił do życia; niby podobnego do tego naszego, ale jednak innego. Z ciałem uwielbionym – jak je nazywamy. Chrystus, który pokonawszy śmierć zmartwychwstał. I nam, wierzącym w niego, obiecuje, że też zmartwychwstaniemy i będziemy żyli wiecznie w niebie. Inni, owszem, też zmartwychwstaną, ale… No właśnie. Co czeka człowieka po śmierci?
Najpierw sąd
Śmierć to nie unicestwienie. To przejście do nowego życia. Tymczasowo – życia jako czyste duchy, dusze. A jego początkiem jest sąd. Śmierć natomiast „kończy życie człowieka jako czas otwarty na przyjęcie lub odrzucenie łaski Bożej ukazanej w Chrystusie” (KKK 1021). Już nic nie da się zmienić. To, co człowiek przez swoją postawę wybrał za życia, będzie miał po śmierci. Bo nie jest tak, że los wszystkich musi być jednaki. Inny był w Jezusowej przypowieści los bogacza, inny Łazarza. To skruszony łotr usłyszał obietnicę raju, nie ten, który do końca z Jezusa szydził. Różnie to więc być może. A zdecyduje właśnie ów sąd. W Katechizmie Kościoła Katolickiego tak to ujęto:
Każdy człowiek w swojej nieśmiertelnej duszy otrzymuje zaraz po śmierci wieczną zapłatę na sądzie szczegółowym, który polega na odniesieniu jego życia do Chrystusa i albo dokonuje się przez oczyszczenie, albo otwiera bezpośrednio wejście do szczęścia nieba, albo stanowi bezpośrednio potępienie na wieki (KKK 1022).
Czyli jest możliwość nieba – bezpośrednio albo najpierw oczyszczając się w czyśćcu – albo możliwość wiecznego potępiania, piekła.
Z czego będziemy sądzeni? Ano z miłości. Tak najogólniej. Ale zaraz wyjaśnijmy: nie jest miłością popełnianie ciężkich grzechów; nie jest miłością trwanie w nich i brak skruchy.
To do nieba!
Tak naprawdę to niewiele o niebie wiemy. Na pewno nie znamy odpowiedzi na pytanie „gdzie?”, „gdzie jest niebo?” Raczej nie gdzieś w kosmosie na innej planecie. Trzeba pamiętać przecież, że cała ta rzeczywistość po śmierci jest (do zmartwychwstania) czysto duchowa. Blisko nas, ale w czwartym czy piątym wymiarze, którego nie dostrzegamy? Nie wiadomo. Raczej też nie będzie tak nudne, jak się to czasem przedstawia: że powłóczyste szaty, mało ciekawe zajęcia, wszystko białe, ewentualnie z dodatkiem błękitu. Skoro Bóg naszą ziemską rzeczywistość stworzył tak bogato-ciekawą, dlaczego niebo miałoby być ubogie i nudne? Ale na ten temat nic konkretnego nie wiemy. Wiemy natomiast, że niebo jest szczęśliwą wspólnotą Boga i zbawionych. To, jak napisano w KKK (1024) „doskonałe życie z Trójcą Świętą, (...) komunia życia i miłości z Nią, z Dziewicą Maryją, aniołami i wszystkimi świętymi (...). Niebo jest celem ostatecznym i spełnieniem najgłębszych dążeń człowieka, stanem najwyższego i ostatecznego szczęścia”.
Mało atrakcyjne? Dla człowieka, który koncentruje się na rzeczach, być może tak. Ci jednak, którzy dorośli już do dostrzegania wartości osób, przyjaźni, spotkania, czują, że to będzie piękne. Że to faktycznie będzie spełnieniem najgłębszych dążeń i stanem najwyższego, a przy tym ostatecznego szczęścia. W znanej piosence wielu z nas śpiewało „Nie zgaśnie tej przyjaźni żar, co połączyła nas”… A tymczasem gaśnie, przemija. Choćby z racji tego, że nie da się utrzymywać przyjaźni z wszystkimi dobrymi ludźmi, których się w życiu spotkało. Niebo pozwoli na nowo się spotkać, ucieszyć się sobą. Pozwoli rozpalić ogniska i zaśpiewać tę piosenkę z mocnym przekonaniem, że teraz to już na pewno nie zgaśnie. Że jeśli nie spotkamy się – rozumując po ludzku – za rok, za dwa, to na pewno za sto albo sto dwadzieścia. Nie będzie pośpiechu, bo nie będzie końca, nie będzie przemijania… I blisko będą wszyscy, których kochamy. Blisko będzie też Bóg, zobaczymy Go twarzą w twarz. I będziemy do Niego podobni. Dużo bardziej niż dziś. Święci. A do tego nie będzie też konieczności walki o otrzymanie, niesprawiedliwości, krzywd, chorób, łez i śmierci… Czyli tego wszystkiego, co na człowieka sprowadził grzech Adama.
Po co czyściec?
A nie można by prosto do nieba? Ha: niby można, ale czy wszyscy by się do tego nadawali? Koncepcja czyśćca wyrasta z praktyki modlitwy za zmarłych. Wiemy, że człowiek bywa słaby i grzeszny. Ten i ów niby nie jest zły, ma jednak swoje słabości, swoje wady. No i nieraz nie naprawił przed śmiercią krzywd, które wyrządził. Zwłaszcza gdy nawrócił się tuż przed odejściem z tego świata. Dlatego modlimy się za niego. Miałby trafić do piekła? Bóg jest miłosierny, a to byłoby bezwzględne i surowe. Dlatego wierzymy, że dla tych dalekich od bycia wzorem cnót wszelkich, ale jednocześnie nie jakoś specjalnie złych, jest czyściec. To całkowicie inne niż kara potępionych, ale jednak oczyszczenie. By żadne zło nie dotknęło nieba. Będąc już pewnym, że skończy się to wszystko niebem, trzeba się oczyścić. Czyli trzeba wydoskonalić się w miłości, dojrzeć do niej i naprawić jakoś wyrządzone zło…
Jak w czyśćcu naprawić wyrządzone zło? Bóg wie i niech ta świadomość nam wystarczy. Warto jednak zwrócić uwagę na to wydoskonalenie się w miłości… No bo jeśli niebo jest doskonałą wspólnotą, to czy nadawałby się do niej np. egoista? Nie chodzi o jakieś wielkie grzechy; raczej jakieś koncentrowanie na sobie, brak wrażliwości na innych, brak empatii, zrozumienia… Albo ktoś, dla kogo zawsze zbyt wielką rolę w życiu odgrywały pieniądze, kto z powodu tego, że miał ich więcej wywyższał się, z góry traktował tych biedniejszych. Nic bardzo złego, ale jednak. Czy ktoś taki nadawałby się do nieba? Czy byłby tam szczęśliwy, skoro nie miałby tego, co dotąd było podstawą jego poczucia wartości? No właśnie. Dlatego powinien nieco zmodyfikować swoją hierarchię wartości, przemyśleć swoją postawę. No i po to jest to czyśćcowe oczyszczenie.
Piekło? Jest taka możliwość
Czytamy w KKK (1033)
Nie możemy być zjednoczeni z Bogiem, jeśli nie wybieramy w sposób dobrowolny Jego miłości. Nie możemy jednak kochać Boga, jeśli grzeszymy ciężko przeciw Niemu, przeciw naszemu bliźniemu lub przeciw nam samym: "Kto... nie miłuje, trwa w śmierci. Każdy, kto nienawidzi swego brata, jest zabójcą, a wiecie, że żaden zabójca nie nosi w sobie życia wiecznego" (1 J 3, 14 c-15). Nasz Pan ostrzega nas, że zostaniemy od Niego oddzieleni, jeśli nie wyjdziemy naprzeciw ważnym potrzebom ubogich i maluczkich, którzy są Jego braćmi. Umrzeć w grzechu śmiertelnym, nie żałując za niego i nie przyjmując miłosiernej miłości Boga, oznacza pozostać z wolnego wyboru na zawsze oddzielonym od Niego. Ten stan ostatecznego samowykluczenia z jedności z Bogiem i świętymi określa się słowem „piekło”.
Sedno katolickiej nauki o piekle. Zauważmy: to wykluczenie się z jedności z Bogiem i świętymi. Na tym polega piekielny ogień, że nie jest się z Bogiem. Na dodatek to samowykluczenie. Czyli konsekwencja podjętych decyzji, decyzji poważnie grzesznych (grzech ciężki – czyli popełnienie wielkiego zła w pełni świadomie i w pełni dobrowolnie) i nie żałowanie tego do ostatniej chwili życia. Bo po śmierci – jak już wspomniano wcześniej – nie da się tak fundamentalnie „zmienić zdania”. Ale dopóki człowiek żyje, jest szansa. Kościół uczy, że nie trzeba nawet sakramentalnej spowiedzi: wystarczy szczery żal. Taki nie ze strachu, ale z miłości do Boga. Wzbudzić go pewnie może nawet samobójca między dziesiątym piętrem a płytami chodnika. Zwłaszcza że ponoć przed śmiercią czas dziwnie zwalnia i ludzie widzą w skrócie całe swoje życie. Dlatego Kościół nigdy o nikim nie orzeka, że jest w piekle. I poleca modlić się za wszystkich zmarłych, nawet tych, którzy patrząc po ludzku, do nieba trafić nie powinni.
Kto jednak trafi do piekła, będzie już w nim na zawsze. Inaczej niż z czyśćca, nie ma już z niego wyjścia; człowiek w piekle na zawsze jest już oddzielony od Boga ( świętych także tych niekanonizowanych, czyli miejmy nadzieję, kiedyś i nas), a przecież tylko z Nim może szczęśliwie żyć. Możliwość wiecznego potępienia to wezwanie do odpowiedzialnego podejścia do swojego życia i nawrócenia się, dopóki jest na to czas. Bo liczyć, że w ostatniej chwili życia…. Człowiek może być do takiej decyzji już po prostu niezdolny.
Opowiadał kiedyś pewien kapelan szpitalny o pewnym człowieku, który stał już na progu śmierci i ciągle odmawiał spowiedzi. „Jeszcze mam czas”, „jeszcze mam czas”. Ile 12 godzin? 18? To irracjonalne, ale tak jest. Kto odkłada nawrócenie na ostatnie sekundy życia może mówić „jeszcze mam czas” nawet gdy będzie chodziło o sekundy. Bo zwyczajnie jest do podjęcia decyzji o nawróceniu niezdolny…
Podkreślmy jednak jeszcze raz mocno za autorami Katechizmu (1037):
Bóg nie przeznacza nikogo do piekła ; dokonuje się to przez dobrowolne odwrócenie się od Boga (grzech śmiertelny) i trwanie w nim aż do końca życia.
A potem? Sąd Ostateczny
„Oczekujemy Twego przyjścia w chwale” deklarujemy po mszalnym przeistoczeniu. Albo w innej z aklamacji „Chrystus powróci”. To o ten dzień chodzi. Paruzję, dzień, w którym Chrystus powróci na ziemię. Jako chwalebny Król. I osądzi wszystko. Wtedy zmartwychwstaniemy. Wszyscy. I dobrzy i źli. I zdamy sprawę ze swoich czynów.
Dwa sądy? Jest z tym pewien kłopot, ale o dwóch sądach mowa jest w objawieniu (w Piśmie świętym), więc teologowie o dwóch mówią. Ten drugi nie rozstrzyga o zbawieniu czy potępieniu. Jest… Oddajmy głos autorom Katechizmu Kościoła Katolickiego (1039).
W obliczu Chrystusa, który jest prawdą, zostanie ostatecznie ujawniona prawda o relacji każdego człowieka z Bogiem. Sąd Ostateczny ujawni to, co każdy uczynił dobrego, i to, czego zaniechał w czasie swego ziemskiego życia, łącznie z wszystkimi tego konsekwencjami.
I dalej następuje cytat z świętego Grzegorza Wielkiego, w duchu tego, co Ewangelista Mateusz napisał o głodnych, spragnionych, nagich, przybyszach chorych i więźniach:
Wszelkie zło, które uczynili niegodziwi, zostało zanotowane, a oni tego nie wiedzą. W tym dniu, w którym "Bóg nasz przybędzie" (Ps 50, 3)... powie do nich: "Najmniejszych i potrzebujących umieściłem dla was na ziemi. Ja, jako Głowa - powie - zasiadłem na niebiosach po prawicy Ojca, ale moje członki trudziły się na ziemi, moje członki cierpiały na ziemi niedostatek. Gdybyście dawali moim członkom, doszłoby to do Głowy. Wiedzcie, że gdy moich najmniejszych i potrzebujących umieściłem dla was na ziemi, ustanowiłem ich waszymi posłańcami, którzy wasze uczynki zaniosą do mojego skarbca. Nic nie złożyliście w ich ręce i dlatego u mnie nic nie posiadacie" .
A w kolejnym punkcie czytamy:
(…) Przez swego Syna Jezusa Chrystusa wypowie On wówczas swoje ostateczne słowo o całej historii. Poznamy ostateczne znaczenie dzieła stworzenia i ekonomii zbawienia oraz zrozumiemy przedziwne drogi, którymi Jego Opatrzność prowadziła wszystko do ostatecznego celu. Sąd Ostateczny objawi, że sprawiedliwość Boga triumfuje nad wszystkimi niesprawiedliwościami popełnionymi przez stworzenia i że Jego miłość jest silniejsza od śmierci
Pocieszające, gdy patrzy się dziś na świat, który wydaje się – który to już raz? - coraz mocniej pogrążać w niesprawiedliwości, przemocy, krzywdach i wszelkim innym bezprawiu. Dobro zatriumfuje. I okaże się, po co Bóg dopuszczał na tyle pokoleń ludzkich zło. Zrozumiemy sens historii. Że tą drogą właśnie miało zostać wszystko doprowadzone do końca.
Kiedy to nastąpi? Kiedy Chrystus powróci? Tego nie wiemy. Ale ten dzień niechybnie nadejdzie. To dla nas wezwanie do potraktowania na serio spraw Bożego królestwa. Bo władcy tej ziemi przeminą. W tym dniu ostatecznie. Bóg zaś będzie królował na wieki. Dla tych zaś, którzy znosili w tym życiu wieloraki ucisk nadejdzie wtedy ostatecznie dzień triumfu sprawiedliwości. A potem...
Nowe niebo i nowa ziemia
Potem będzie wszystko nowe. Cały świat będzie na nowo zjednoczony z Bogiem. Stanie się jak najdosłowniej Bożym Królestwem. A człowiek? „I otrze z ich oczu wszelką łzę, a śmierci już odtąd nie będzie. Ani żałoby, ni krzyku, ni trudu już odtąd nie będzie, bo pierwsze rzeczy przeminęły” – napisze św. Jan w Apokalipsie (Ap 21, 4). To będzie świat, w którym nie będzie już tego, co w Edenie przyniósł grzech Adama: nie będzie już śmierci, bólu, krzywd i – zwróćmy na to uwagę – konieczności ciężkiej pracy. Będzie jak w raju. I jak w raju Bóg będzie bliski człowiekowi. I jak dawno temu w Edenie będzie pewnie lubił spacery z ludźmi. Choć w tym nowym świecie będziemy mieli chyba nawet więcej. Tu byliśmy tylko stworzeniem. Wyjątkowy, ale stworzeniem. Tam już – a zaczyna się to w chrzcie – będziemy dziećmi Bożymi. Poniekąd więc dziedzicami nieba. Ono będzie dzięki Bożej łasce, poniekąd nasze.
A świat materialny? Nie wiemy czy będzie to całkiem nowy świat czy raczej ten, nasz, ale odnowiony. Przywrócony do stanu pełnej harmonii z człowiekiem, nijak mu nie zagrażający (KKK 1047). Czy będzie to świat tak piękny jak ten, który znamy? Byłoby dziwne, gdyby te nowe niebo i nowa ziemia miały być mniej atrakcyjne niż to, co Bóg dał nam na ziemi. A być może, choć trudno to sobie wyobrazić, będzie jeszcze piękniej. Nie, nie cukierkowato. Kiedy patrzeć na świat przyrody widać, że Bóg kocha też surowe piękno bezkresu mórz czy piaskowych albo i lodowych pustyń; lubi zarówno zalesione i czerwieniejące jesienią łagodne góry, wysokie hale i postrzępione granie trudno dostępnych szczytów. Nie, na pewno tamten świat nie będzie mniej piękny niż ten nasz. Ale na pewno nie będzie dla człowieka groźny.
To co zrobisz pierwszych dniach, gdy już tam się znajdziesz? Może przyjaciele i małe ognisko w zawieszonej wysoko nad równinami dolinie? A rześkim rankiem wędrówka ku skalnym szczytom? Zobaczymy…
Andrzej Macura – „wiara.pl”
Nie wolno nam zginać karku przed żadnym z tych ołtarzy
W świecie, który odmienia słowo „wolność” przez wszystkie przypadki, gdzie swoboda wypowiedzi wydaje się nie mieć granic, łatwo przeoczyć moment, w którym sami zakładamy sobie kajdany.
Papież Leon XIV podczas czuwania z młodzieżą w Buenos Aires przedstawił diagnozę współczesnego niewolnictwa, które nie potrzebuje krat ani łańcuchów. Karmi się naszymi własnymi pragnieniami. Na papieskiej liście ołtarzy, przed którymi zginamy kark, znalazł się sukces za wszelką cenę, pieniądze, obsesyjna troska o wygląd, popularność i pogoń za przyjemnością. „Nie klękajcie przed tym, co nie może dać wam życia!” – apelował do młodych.
1/ Sukces za wszelką cenę
Żyjemy w kulturze nieustannego wyścigu. Próbujemy dogonić horyzont, który przesuwa się z każdym kolejnym krokiem. Sukces przestał być owocem pasji, a stał się kryterium świadczącym o wartości człowieka. Niektórzy zadają Bogu pytanie: dlaczego innym się powodzi, a ja do niczego w życiu nie doszedłem? Przecież się staram! Popadają w przygnębienie. Obrażają się na świat i szukają winnych. Gdyby nie ten rząd, gdyby nie te procedury, gdyby nie oni – byłbym kimś. Gdy sukces jest naszym bogiem, stajemy się zakładnikami własnych ambicji i cudzych oczekiwań.
Coraz częściej słyszymy o przypadkach śmierci z przepracowania i o brutalnej konkurencji. W imię awansu czy prestiżu człowiek jest gotowy poświęcić relacje, zdrowie i zwykłą ludzką przyzwoitość. Byle do przodu i na czele peletonu. Po co? Weźmy na poważnie słowa św. Jana, który pisze w swoim liście, że każdy kto idzie naprzód porzucając naukę Chrystusa, nie ma w sobie Boga (por. 2J 9).
2/ Pieniądze
Pieniądz jest darem, jeśli jest naszym sługą. Gdy staje się celem, czyni z nas niewolników. Konsumpcyjny styl życia wmówił nam, że poczucie bezpieczeństwa zależy od stanu konta. Goniąc za coraz większymi zarobkami, sprzedajemy najcenniejszą walutę, jaką dysponujemy: własny czas. Odpoczynek służy nam tylko po to, by mieć więcej sił do pracy. Czy potrafimy jeszcze celebrować wspólne odpoczywanie jako cel uświęcony siódmym dniem stworzenia?
Bierzemy kredyt, by kupić to, na co jeszcze nie zarobiliśmy. Wydajemy pieniądze na rzeczy, których nie potrzebujemy, by zaimponować ludziom, których często nawet nie lubimy i żyjemy w ciągłym lęku przed utratą tego, co zgromadziliśmy. Znane są dramaty rodzin, które w pogoni za wyższym standardem życia podjęły się zobowiązań przekraczających ich możliwości. Rodzice wpadli w pętlę zadłużenia, która wciągnęła w dożywotnią niewolę również ich dzieci.
3/ Obsesyjna troska o wygląd
Wystarczy spojrzeć w ekrany smartfonów, by zobaczyć, jak bardzo ciało przestało być nasze i stało się woskową figurą do nieustannego poprawiania i upiększania. Filtry w aplikacjach i wizerunki celebrytów przerobione przez AI wykreowały sztuczny ideał, który wpędza ludzi w kompleksy. Coraz młodsi biorą leki na odchudzanie, odwiedzają kliniki medycyny estetycznej ze swoimi przerobionymi zdjęciami i żądają operacji plastycznych, by upodobnić się do stworzonych przez siebie awatarów. Obsesja na punkcie wyglądu odbiera radość życia, zamienia każdy posiłek w kalkulację kalorii, a każde spojrzenie w lustro – w surowy sąd. Nie akceptujemy własnego ciała i stajemy się niewolnikami własnego odbicia. Ulegamy panice przed upływającym czasem i starością, która nas nieodwołalnie pomarszczy.
Coraz częściej spotykam młodych, ładnie wyglądających ludzi, których skwaszona mina rujnuje całe wypudrowane piękno. Tyle pracy włożyli, by wyglądać jak ich idole, ale zapomnieli o tym, co naprawdę czyni człowieka pełnym wdzięku. Żaden makijaż i żaden chirurg plastyczny nie dokona tego, czego może dokonać szczery uśmiech, wdzięczność na ustach, życzliwość i pełny zaciekawienia błysk w oku. Bez tej autentyczności i odrobiny wewnętrznego ciepła, nawet najbardziej dopracowany technicznie wizerunek okazuje się być bezduszną maską człowieka, który nie czuje się szczęśliwy i wolny.
4/ Popularność
Dziś człowiek czuje się wartościowy, gdy jego oglądalność w interenecie wzrasta. Walka o utrzymanie zasięgów i konieczność ciągłego dostarczania nowych treści doprowadziły niektórych youtuberów do psychicznego załamania. Choć pragnienie bycia lubianym i akceptowanym jest naturalne, to jednak zamienione w pogoń za popularnością staje się śmiertelną pułapką. Daje fałszywe poczucie sprawczości, znieczula i demoralizuje.
Chcąc utrzymać uwagę tłumu, przestajemy być sobą. Stajemy się marionetkami, których nastrój i poczucie własnej wartości zależą od kaprysów algorytmów i opinii obcych ludzi w sieci. Czy można nazwać wolnym kogoś, kto boi się powiedzieć co myśli i czuje, kogoś kto mówi tylko to, czego oczekują od niego słuchacze? Obawa przed utratą wirtualnego poklasku zmienia utalentowanych i przedsiębiorczych młodych ludzi w towar, który się łatwo sprzedaje. Jeśli chcemy, aby ksiądz zatańczył, to zatańczy. I to z przytupem, zadzierając sutannę i jąkając się w hiphopowym rytmie. Jeśli chcemy, by powiedział brzydkie słowo, lub obiecał, że zabierze nas na Maderę… Czemu nie? Fajnie się sprzedaje.
5/ Pogoń za przyjemnością
Nikt nie obiecywał nam życia bez bólu, wysiłku i wyrzeczeń. Jednak młodych to nie przekonuje. Wolą mieć tabletkę na wszelkie trudności. Na ból głowy i wyrzuty sumienia, na ADHD i na nieśmiałość. Wszystko ma być bezbolesne, łatwe i przyjemne – od natychmiastowej gratyfikacji po relacje bez zobowiązań. Decyzje stają się zbyt trudne, więc lepiej ich nie podejmować. Człowiek staje się niezdolny do dokonywania jakichkolwiek definitywnych wyborów. Wszystko jest prowizorką. Wielu młodych ludzi ucieka przed dyskomfortem w nieustanne przewijanie 30-sekundowych filmików. To prosty sposób, by rozregulować układ nagrody w mózgu, utracić zdolność koncentracji, cnotę cierpliwości i radość z prostych, codziennych czynności.
Papież w Buenos Aires nie wezwał młodych do rezygnacji z marzeń, pieniędzy czy radości z życia. Przypomniał im, aby w zmieniającej się rzeczywistości nie stracili tego, czego pragną najbardziej. By nie dali się oszukać i zniewolić. Wszystko może być okazją do rozwoju, jeśli nie ulegniemy pokusie taniego szczęścia, bo takie szczęście nie istnieje.
Wojciech Żmudziński SJ – „deon.pl”
Święci bez wahania
- pierwsi polscy męczennicy
Z zeznań ujętych zabójców wynikało niezbicie, że eremici przyjęli śmierć w duchu prawdziwego męczeństwa, Krystyn zaś zginął w obronie klasztoru i jego misji.
Do nieba od kuchni
Towarzyszami życia włoskich benedyktynów-eremitów Benedykta i Jana byli Izaak i Mateusz, rodzeni bracia, Polacy i nowicjusze, oraz - również Polak - Krystyn, sługa i kucharz, przyłączony do czterech bezbożnie pomordowanych świętych jako piąty zabity. Było niewątpliwie pięciu świętych męczenników. Zapewne też pod nazwą Pięciu Braci Umęczonych w Polsce zaliczył ich w poczet świętych bez wahania papież Jan XVIII. W spisanym zaś około 1040 r. we Włoszech przez św. Piotra Damianiego „Żywocie św. Romualda” określono ich jako świętych męczenników.
Wyrzekli się świata wraz z jego przepychem
Benedykt pochodził z Benewentu w Italii, gdzie ścierały się wpływy bizantyjskie i niemieckie. Pobożni rodzice przeznaczyli go do stanu duchownego, zanim dorósł, i kupili dla niego święcenia kapłańskie u miejscowego biskupa, za co on sam nałożył sobie później pokutę. Zawsze niespokojny i niezadowolony ze służby Bogu i ludziom, szukał odpowiednich dla tego celu ram życia. Porzucił dostatnie i wygodne życie kanonika i wyrzekł się świata wraz z jego przepychem. Przeniósł się najpierw do benedyktyńskiego opactwa Świętego Zbawiciela, położonego tuż nad morzem, a następnie osiadł na zboczu góry Soracte, na północ od Rzymu. Nawiązał kontakt ze starym pustelnikiem, Janem, żyjącym w pobliżu Monte Cassino, a nawet zamieszkał w jego celi, poddając się jego radom. Jan, Wenecjanin z możnego rodu - zaprzyjaźniony z dożą Piotrem I Orseolo, który również został świętym - od samego początku obrał sobie życie pustelnika. Na skutek ospy miał zeszpeconą twarz i uszkodzone jedno oko. Był łagodny, cierpliwy, zrównoważony i wytrwały oraz praktyczny w działaniu, kulturalny i pełen spokojnej ufności w dobroć Bożą. On to oddał Benedykta pod osobiste kierownictwo św. Romualda, który z pustelni Pereum koło Rawenny zabrał go potem do Rzymu na spotkanie z cesarzem Ottonem III.
W kraju Słowian
Pomysł założenia w Polsce klasztoru dla głoszenia Ewangelii wśród pogan i obsadzenia go przez benedyktynów-eremitów z Pereum powziął cesarz Otton III w 1001 roku, zapewne pod wpływem narad w Gnieźnie z Bolesławem Chrobrym. Myśl tę podchwycił z zapałem przebywający wówczas w eremie w Pereum krewniak cesarski św. Bruno z Kwerfurtu, który pozyskał dla niej zaprzyjaźnionego Benedykta i ustępującego mu godnością Jana. Zimowa wyprawa przez Alpy do kraju Polan była długa i kręta oraz mozolna. Po przybyciu do Polski zamieszkali w eremie zbudowanym przez Bolesława Chrobrego, w pobliżu miejscowości, której nazwy nie podał jednak autor „Żywota Pięciu Braci”. Historycy utrzymują, że była to prawdopodobnie wieś Święty Wojciech (Wojciechowo), położona półtora kilometra na zachód od Międzyrzecza, na prawym brzegu rzeki Obry.
W eremie, który przyjął wezwanie św. Wojciecha, przebywali obok nich dwaj rodzeni bracia, Słowianie, Izaak i Mateusz. Należeli oni do pokolenia wychowanego już w chrześcijaństwie i szczerze nim przejętego. Ich żarliwość religijną określono jako godną Benedykta i Jana. Młody chłopak, Krystyn, który pochodził ze wsi, w pobliżu której zbudowano erem, był klasztornym kucharzem. Jego zachowanie przed śmiercią i sam zgon świadczy o szczerym oddaniu się sprawie, której służyli benedyktyni-eremici. Realizowali oni bowiem trzy podstawowe zadania: przyjmowali i kształcili nowicjuszy, prowadzili życie pustelnicze i zajmowali się akcją misyjną wśród pogan. Benedykt i Jan starannie przygotowali się do tej misji - opanowali język polski oraz dostosowali swój ubiór, wygląd zewnętrzny i sposób bycia do słowiańskich zwyczajów.
Okoliczności męczeństwa
W środę 10 listopada 1003 roku zakonnicy odprawili swoje wieczorne modlitwy w przeddzień uroczystości św. Marcina. Przydzielony im do pomocy przez Bolesława Chrobrego służący-włodarz wraz z grupą innych osób, określonych w źródłach jako źli chrześcijanie, po uprzednim pijaństwie, powziął zamiar zabicia zakonników i obrabowania ich z książęcego srebra, podarowanego Benedyktowi na opłacenie jego podróży do Rzymu, w celu uzyskania papieskiej zgody na koronację księcia. Przed północą rabusie weszli do celi Benedykta i Jana. Przywódca, z mieczem w prawicy i płonącą świecą w lewicy, zbudził eremitów i oświadczył, że przybył, aby ich zabić. Jan zginął od dwóch ciosów mieczem, Benedykt natomiast od jednego ciosu w głowę. W drugiej celi pod razami ostrego miecza padł Izaak. Mateusz wybiegł z celi w kierunku kościoła i stracił życie przeszyty oszczepami. Piątą ofiarą zbrodni stał się Krystyn, mieszkający oddzielnie, który nie wiedząc, co się stało, wołał braci i próbował - z kawałkiem drzewa w ręku - bronić klasztoru przed całą gromadą zbrojnych napastników. Oni zaś, dla zatarcia śladów, podłożyli w kościele ogień i sprawdzili, czy wszystkie ich ofiary są martwe. W nerwowym napięciu zdawało im się, że słyszą jakieś śpiewy, a przerażenie ich doszło do szczytu, gdy spostrzegli, że martwy - ich zdaniem - Benedykt zdołał jeszcze nasunąć sobie kaptur na głowę i odwrócić się w stronę ściany.
Bandyci zbiegli w popłochu do pobliskiego lasu. Ciała zabitych zakonników odkryli chłopi z pobliskiej wsi, którzy przybyli do eremu na Mszę św. w dzień św. Marcina i dali znać o tragedii do pobliskiego grodu w Międzyrzeczu. Stąd wyruszył posłaniec do biskupa poznańskiego Ungera, który od razu przybył na miejsce zbrodni.
Pierwsi polscy męczennicy wyniesieni na ołtarze
Z zeznań ujętych zabójców wynikało niezbicie, że eremici przyjęli śmierć w duchu prawdziwego męczeństwa, Krystyn zaś zginął w obronie klasztoru i jego misji. Sędziwy biskup Unger pochował ich w środku kościoła klasztornego, a następnie wyruszył do Rzymu i złożył papieżowi Janowi XVIII sprawozdanie o ich męczeństwie. Ojciec Święty bez wahania kazał ich zaliczyć w poczet świętych męczenników i cześć im oddawać. Nie było wówczas zwyczaju przeprowadzania formalnej kanonizacji i nie rozróżniano też ściśle tytułów „święty” i „błogosławiony”. Kult świętych Pięciu Braci Męczenników był powszechnie uznawany w Italii, skoro św. Piotr Damiani pisał o wybudowaniu „bazyliki” nad ich miejscem pogrzebania. Wokół niej rozwijało się opactwo benedyktyńskie, rejestrujące uzdrowienia, uwolnienia więźniów i opętanych, widzenia, światła, głosy, a nawet wstrząsy ziemi przypisywane ich interwencji.
Z biegiem czasu praca misyjna klasztoru napotykała silną opozycję ze strony niemieckiej i w końcu ustała. Być może stało się to za bezpośrednią przyczyną Pomorzan około 1027 roku albo też w wyniku tzw. reakcji pogańskiej za czasów Mieszka II Lamberta. W każdym razie trumny z relikwiami pięciu pustelników zawędrowały do Gniezna. W jednym z tamtejszych kościołów odnalazł je książę czeski Brzetysław I z dynastii Przemyślidów i w 1038 roku - wraz z innymi cennymi obiektami kultu religijnego - zabrał do Pragi, umieściwszy je w katedrze św. Wita. Stąd kult Pięciu Braci rozwinął się w Czechach, a katedra w Ołomuńcu miała jako patrona św. Krystyna.
Książę Kazimierz I Odnowiciel przeniósł siedzibę klasztoru-eremu z okolic Międzyrzecza do nowego ośrodka w Kazimierzu Biskupim pod Koninem. Św. Bruno z Kwerfurtu napisał w miejscu śmierci Pięciu Braci Męczenników ich „Żywot”, przepojony żarliwą pobożnością świadka i nutą osobistego uczucia, lecz, niestety, ubogi w informacje biograficzne. Dziś wiemy, że ich krew spłynęła wartkim strumieniem, by zwilżyć ziemię pod zasiew nowy, z którego wzeszły plony stokrotne, przewyższające nadzieję siewców.
Do nieba od kuchni
ks. Tomasz Jaklewicz
Od wierności Bogu w małych rzeczach do odwagi męczennika droga niedaleka.
Listę polskich męczenników otwiera dwóch… obcokrajowców. Benedykt, Jan, Izaak, Mateusz i Krystyn. Zginęli ponad tysiąc lat temu w pustelni pod Międzyrzeczem. Tradycja nazywa ich Braćmi Polskimi, ale Benedykt i Jan pochodzili z Italii. Dotarli do Polski zaledwie rok wcześniej. Historia męczeństwa tej piątki stała się sławna dzięki Niemcowi – św. Brunonowi z Kwerfurtu, który opisał rzecz w „Żywocie Pięciu Braci”.
Benedykt i Jan związani byli z pustelnią Pereum koło Rawenny, której duchowo przewodził św. Romuald, twórca kamedułów, wspólnoty benedyktyńskiej o zaostrzonej regule. W tej samej wspólnocie żył przez jakiś czas wspomniany św. Brunon z Kwerfurtu. Brunon był gorącym orędownikiem pomysłu cesarza Ottona III, który prosił o wysłanie do Polski grupy zakonników misjonarzy. Mieli oni założyć klasztor, będący ośrodkiem ewangelizacji słowiańskich ludów, które nie przyjęły jeszcze wiary. Pewnie sam św. Brunon przekonał do tej misji swoich zakonnych współbraci: Benedykta i Jana. Po przybyciu do Polski Włosi zamieszkali w eremie zbudowanym przez Bolesława Chrobrego na prawym brzegu rzeki Obry. Wkrótce jako pierwsi nowicjusze zgłosili się Izaak i Mateusz, Polacy „z kraju i mowy słowiańskiej”, rodzeni bracia.
Dołączył do nich także Krystyn, chłopak z pobliskiej wioski, klasztorny kucharz. Życie nowego eremu dopiero zaczynało się rozkręcać. Włoscy bracia uczyli się języka Słowian, którym mieli głosić Ewangelię. Dwóch polskich nowicjuszy przygotowywało się do złożenia ślubów. W nocy z 10 na 11 listopada 1003 roku klasztor został napadnięty przez rabusiów. Piątka mieszkańców została zamordowana. Zabójców ujęto. Zeznali, że bracia przyjęli śmierć w duchu prawdziwego męczeństwa. Kult Pięciu Braci Męczenników zaczął się szerzyć od razu po ich śmierci. Biskup poznański Unger kazał pochować braci w klasztornym kościele, a sam udał się do Rzymu, aby tam przedstawić sprawę. Już w 1004 roku papież Jan XVIII zaliczył Pięciu Braci w poczet świętych męczenników. Czczeni są do dziś nie tylko w Polsce, ale także na Morawach, w Czechach i we Włoszech.
O Krystynie, najmłodszym z zakonnych braci, można powiedzieć, że dostał się do nieba od kuchni. Nie wiadomo, czy złożył jakieś śluby, czy pełnił tylko rolę posługującego. Zapisy mówią, że bronił się dzielnie kawałkiem drewna, ale w końcu zginął z pozostałymi. Pewnie nie przypuszczał, że prosto od garów trafi do nieba, jako męczennik. Co więcej, że będzie otoczony kultem i stanie się głównym patronem katedry w Ołomuńcu. Nie słyszałem, by czczono go jako patrona kucharzy. Myślę, że można go z powodzeniem uznać za patrona prozy życia, szarej codzienności, monotonnej, wiernej służby. Od wierności Bogu w małych rzeczach do odwagi męczennika droga widać niedaleka.
Ks. Henryk Olszar –„wiara.pl”
Sztuczna inteligencja i „outsourcing myślenia”. Przestajemy myśleć, z własnego wyboru
Z wygody oddajemy maszynom coraz większą część procesu myślenia. Ale umysł, który przestaje ćwiczyć, działa jak mięsień pozbawiony ruchu – wiotczeje. Przestajemy być homo sapiens, na własne życzenie.
Na początek autentyczna historia. Pewna mama zadzwoniła do mnie z problemem. Jej syn, umysł ścisły - kochający matematykę, nienawidzący przedmiotów humanistycznych, przyznał się jej jakieś pół roku temu, że korzysta z AI do "nauki" polskiego, historii itp. "Nauka" polega na tym, że AI generuje mu gotowe odpowiedzi, eseje, prezentacje. Dzięki temu zamiast wciąż ledwo wyrabiać zaliczenie zaczął przynosić do domu trójki i czwórki. Mama stwierdziła - ok, pod warunkiem, że uczysz się tego, co lubisz.
Minęło pól roku. Początkowa euforia związana z tym, że nie musi męczyć się z nielubianymi przedmiotami zmieniła się w koszmar. Chłopiec zaczął mieć problemy z ukochanymi przedmiotami - z matematyką i fizyką. I tu też zaczął korzystać z AI do rozwiązywania zadań, bo już nie potrafi sam. Co się stało? Naukowcy zbadali ten problem- nadmierne korzystanie z pomocy sztucznej inteligencji sprawia, że przestajemy samodzielnie myśleć.
Głupiejemy, coraz bardziej, z własnego wyboru
Pisanie maili, referatów, prezentacji, a nawet piosenek – dziś niemal wszystko możemy „zlecić” sztucznej inteligencji. AI jest już wbudowana w programy biurowe, wyszukiwarki, komunikatory, większość aplikacji. Nie trzeba nawet jej uruchamiać – sama podsuwa gotowe rozwiązania. Jest to oczywiście wygodne. Ale wygoda ma cenę: mózg przyzwyczaja się, że nie musi się trudzić. Zaczynamy „zlecać myślenie na zewnątrz”, "outsourcować", że się posłużę korporacyjnym slangiem.
Proces głupienia wskutek używania maszyn znamy od dawna. Zanim rozpowszechniła się sztuczna inteligencja, znaliśmy już tzw. efekt Google. Polega on na tym, że kiedy każdą informację da się znaleźć w kilka sekund, przestajemy ją zapamiętywać. Zostaje tylko mglisty ślad: „kojarzę to, gdzieś widziałem”. Nazwa wzięła się od popularnej wyszukiwarki, a badania naukowe potwierdziły, że rzeczywiście, gdy wyszukujemy i nawet czytamy informację w Internecie zapamiętujemy ją gorzej niż gdybyśmy wyczytali ją w tradycyjnym medium takim jak książka. Wymaga to mniej wysiłku, a mózg szybko uczy się "chodzenia na skróty".
Tak samo było z numerami telefonów – pamiętaliśmy ich dziesiątki, dopóki telefony nie zaczęły robić tego za nas. Nawet z mapą w głowie jest gorzej. Piąty raz jedziemy tą samą trasą, a i tak włączamy GPS. To wszystko przejawy problemu nazwanego roboczo cyfrową demencją.
Łatwo weszło, łatwo wychodzi
Papierowa encyklopedia, podręczniki mają coś, czego ekran nie daje – fizyczne zakotwiczenie wiedzy. Pamiętamy, że dane hasło było np. „na początku drugiego tomu”. W cyfrowym świecie te punkty orientacyjne znikają. Informacja jest wszędzie i nigdzie. Im łatwiejszy dostęp, tym płytszy ślad w pamięci.
Sztuczna inteligencja przyspieszyła ten proces. Gdy prosimy ją o streszczenie tekstu, napisanie eseju czy prezentacji, mózg nie przechodzi przez pełny cykl procesu poznawczego. Nie analizuje, nie wybiera informacji istotnych, nie robi syntezy, nie tworzy własnych powiązań. Rezultat powstaje bez wysiłku – i bez trwałego efektu w głowie. W jednym z badań studenci zapomnieli treści eseju, który przed chwilą napisali korzystając z AI.
Złudzenie kompetencji
AI wzmacnia klasyczny efekt Dunninga-Krugera: im mniej wiemy, tym bardziej jesteśmy pewni, że wiemy wszystko. Odpowiedzi generatywnych modeli językowych - na przykład Chata GTP brzmią płynnie, logicznie, nawet wtedy, gdy są błędne. To usypia czujność. Myślimy: „świetnie rozumiem”, choć rozumiemy powierzchownie.
Każdy, kto długo pracował z modelami, wie, jak często potrafią „dopisać” fikcyjny szczegół: nazwę parafii, cytat, datę. Brzmi wiarygodnie – i właśnie dlatego łatwo to przeoczyć. Fachowcy nazwali to halucynowaniem sztucznej inteligencji i jest to nieuniknione.
Dorośli z doświadczeniem zawodowym zazwyczaj sprawdzają źródła, ale i im może umknąć jakaś ładnie sformułowana halucynacja. Mieliśmy tego przykład niedawno gdy pewna znana dziennikarka, która wygenerowała tekst książki z pomocą AI nie zauważyła, że jako źródła podała… nieistniejące książki.
Skoro dorośli mają problem - to dzieci i nastolatki – jeszcze bardziej. Jeśli pierwsze spotkanie z danym tematem odbywa się przez syntetyczny skrót, mózg uczy się skrótów, a nie myślenia. A jednocześnie wydaje mu się, że jest ekspertem w tej dziedzinie.
Idealny rozmówca
Kolejny problem wiąże się z faktem, że konwersacyjny bot jest zawsze miły, wspierający, cierpliwy. Wrażenie? „Ktoś mnie rozumie”. W rzeczywistości to tylko ciąg tokenów, przetwarzanych zgodnie z programem tak, by podtrzymać dialog. Osoby z trudnościami emocjonalnymi ta „empatia na żądanie” może prowadzić na manowce. Coraz więcej rodziców zauważa na przykład z niepokojem, że ich dzieci rozmawiają coraz więcej z czat botami, zamiast z prawdziwymi ludźmi. AI staje się przyjacielem - lepszym niż człowiek, bo nigdy nie skrytykuje, zawsze będzie miły i wspierający. To niebezpieczne i sprzyjające ucieczce w świat wirtualny.
Jak nie oddać sterów
Nie chodzi o demonizowanie. AI jest potężnym narzędziem – byle pozostała narzędziem. Pomaga skracać drogę, ale skrót nie może stać się jedyną drogą. Warto więc wracać do praktyk, które hartują umysł: czytać całe teksty zamiast streszczeń, notować własnymi słowami, (najlepiej pisemnie) tłumaczyć temat z pamięci komuś innemu. Pisać szkic samodzielnie, a dopiero potem korzystać z AI do weryfikacji lub kontrargumentów.
Każdy fakt otrzymany wskutek korzystania ze sztucznej inteligencji warto traktować jak hipotezę, nie jak prawdę. Sprawdzać daty, źródła, powiązania. Jeśli coś brzmi „zbyt dobrze”, zwykle wymaga dodatkowego potwierdzenia.
A z młodymi warto o tym rozmawiać spokojnie. Nie straszyć, tylko tłumaczyć: AI nie jest przyjacielem, lecz szybkim edytorem i partnerem do burzy mózgów. Na pewno nie jest dobrym doradcą w sprawach życiowych, ani nowoczesną ściągą, która tworzy się sama i może za nas odrobić zadania.
Musimy zdawać sobie sprawę, że choć AI ułatwia wiele zadań, musimy - tym bardziej ćwiczyć swoją zdolność myślenia i zawsze być krytycznie nastawieni wobec tego, co odm niej otrzymamy.
Wybrane badania naukowe dotyczące tematu:
Klingbeil, A., Grützner, C., & Schreck, P. (2024). Trust and reliance on AI — An experimental study on the extent and costs of overreliance on AI. Computers in Human Behavior, 160, 108352.
Kruger J., Dunning D., Unskilled and unaware of it: how difficulties in recognizing one’s own incompetence lead to inflated self-assessments, „Journal of Personality and Social Psychology”, 77 (6), 1999, s. 1121–1134,
Danry, V., Pataranutaporn, P., Groh, M., Epstein, Z., & Maes, P. (2024). Deceptive AI systems that give explanations are more convincing than honest AI systems and can amplify belief in misinformation. arXiv preprint arXiv:2408.00024
Bastani, H., Bastani, O., Sungu, A., Ge, H., Kabakcı, O., & Mariman, R. (2024). Generative AI can harm learning. Available at SSRN, 4895486.
Kosmyna, N., Hauptmann, E., Yuan, Y. T., …, & Maes, P. (2025, June). Your Brain on ChatGPT: Accumulation of cognitive debt when using an AI assistant for essay writing task. arXiv.
Bogna Białecka – „aleteia”
Byli ministrantami, dziś są bohaterami całej Polski. Historia dwóch policjantów
Jakub Kulik i Artur Morański, dwaj policjanci, którzy powstrzymali zamachowca na krakowskim Rynku Głównym, przez lata służyli przy ołtarzu jako ministranci i lektorzy. Jeden pochodzi z religijnej rodziny, drugi mimo znacznej odległości regularnie przychodził do kościoła. Dziś o ich powrót do zdrowia modlą się bliscy, dawni duszpasterze i mieszkańcy rodzinnych miejscowości.
7 listopada na krakowskim Rynku Głównym doszło do dramatycznych wydarzeń. Uzbrojony 24-letni mężczyzna otworzył ogień do przypadkowych przechodniów. W wyniku jego ataku zginęło sześć osób. Napastnik został powstrzymany przez dwóch policjantów: starszych posterunkowych Jakuba Kulika i Artura Morańskiego. Obaj funkcjonariusze zostali ciężko ranni podczas wymiany ognia.
Ich interwencja mogła zapobiec kolejnym ofiarom. Policjanci nie wycofali się przed uzbrojonym napastnikiem, choć sami znaleźli się pod ostrzałem. O ich odwadze mówiła przez ostatnie dni cała Polska.
Za policyjnymi mundurami kryje się jednak historia dwóch młodych mężczyzn, których drogi do służby innym zaczęły się znacznie wcześniej. Obaj są związani z Kościołem, przez lata służyli przy ołtarzu, a ich dawni duszpasterze dziś wspominają, że byli to odpowiedzialni i zaangażowani chłopcy.
Ministranci, którzy nie opuszczali służby przy ołtarzu
24-letni Jakub Kulik pochodzi z Bielska-Białej. Zanim wstąpił do policji, był żołnierzem 18. Bielskiego Batalionu Powietrznodesantowego i działał w Ochotniczej Straży Pożarnej w Leszczynach. Już jako nastolatek angażował się w pomoc innym. W wieku 16 lat dołączył do młodzieżowej drużyny pożarniczej.
Równie ważnym rozdziałem jego młodości była służba liturgiczna. Jak wspomina ks. Jarosław Fijołek, który był wikarym w parafii Chrystusa Króla w Bielsku-Białej-Leszczynach, Jakub zaczynał jako kandydat na ministranta, później został ministrantem, a następnie lektorem.
Kapłan przez osiem lat obserwował jego zaangażowanie. Zapamiętał przede wszystkim jego sumienność i odpowiedzialność. Chłopcy z grupy ministranckiej mieli obowiązek przychodzić do kościoła dwa razy w tygodniu. Jakub mieszkał stosunkowo daleko, ale nie traktował tego jako powodu do opuszczania służby.
– To bardzo solidny i obowiązkowy chłopak – wspomina ks. Fijołek.
Duchowny podkreśla, że Jakub zawsze starannie wykonywał powierzone mu zadania. Nie było z nim problemów, można było na nim polegać. Kapłan pozostawał z nim w kontakcie także po odejściu z parafii. To on błogosławił również jego małżeństwo.
Artur pochodzi z bardzo religijnej rodziny
Drugim z policjantów jest 27-letni Artur Morański, pochodzący z Powroźnika w gminie Muszyna. Także jego młodość była związana z parafią. Był ministrantem, a później lektorem. Angażował się również w życie lokalnej społeczności i grał w miejscowym klubie sportowym.
Proboszcz parafii św. Jakuba w Powroźniku, ks. Kazimierz Dudzik, podkreśla, że Artur pochodzi z bardzo religijnej rodziny. Jego brat również był lektorem, natomiast młodsza siostra należy do Dziewczęcej Służby Maryjnej.
– Spokojny, grzeczny – tak wspomina go kapłan.
Artur ponad rok temu zawarł związek małżeński i przeprowadził się do Krakowa, gdzie rozpoczął nowy etap życia i służby w policji. Jego rodzina pozostała w rodzinnych stronach. Teraz najbliżsi czuwają przy jego szpitalnym łóżku.
Kiedy w Powroźniku dotarła wiadomość o dramatycznej interwencji, parafia natychmiast rozpoczęła modlitwę w jego intencji. Podczas Mszy świętych modlono się o jego powrót do zdrowia i zapewniano rodzinę o solidarności wspólnoty.
– Jak tylko dowiedzieliśmy się o bohaterskiej interwencji Artura, modliliśmy się w jego intencji w czasie Mszy św., zapewniając o naszej bliskości z całą rodziną – mówił ks. Dudzik.
Proboszcz nie ukrywa dumy z postawy swojego dawnego parafianina. Zwraca uwagę, że w Krakowie Artur ryzykował nie tylko zdrowie, ale własne życie, broniąc innych ludzi.
„A Kuba żyje?” – pierwsze pytanie po wybudzeniu
Szczególnie poruszający jest szczegół dotyczący pierwszych chwil po operacji Artura Morańskiego. Po wybudzeniu ze śpiączki farmakologicznej policjant zapytał o swojego kolegę: „A Kuba żyje?”.
Informację tę przekazał burmistrz Muszyny Jan Golba. Artur, sam ciężko ranny, w pierwszej chwili chciał wiedzieć, czy przeżył drugi funkcjonariusz, z którym stanął naprzeciw zamachowca.
To wymowny obraz więzi, jaka łączy obu policjantów. W dramatycznych okolicznościach nie myśleli wyłącznie o sobie.
Dziś ich bliscy i parafie modlą się o powrót do zdrowia
Obaj funkcjonariusze przeszli poważne operacje. Jakub Kulik i Artur Morański zostali wybudzeni ze śpiączki farmakologicznej. Ich leczenie nadal wymaga czasu i dalszej opieki medycznej.
Dawni duszpasterze nie kryją wzruszenia. Ks. Jarosław Fijołek, który zna Jakuba od początku jego ministranckiej drogi, przyznaje, że wiadomość o ciężkich obrażeniach młodego policjanta była dla niego ogromnym wstrząsem.
– Człowiek w takich momentach jest bezradny, zostaje tylko modlitwa – mówi kapłan.
Także w Powroźniku mieszkańcy jednoczą się w modlitwie za Artura i jego rodzinę. Wsparcie płynie również od kolegów z policji, strażaków z OSP i ludzi, których poruszyła postawa obu funkcjonariuszy.
Zostali odznaczeni przez prezydenta
Odwaga obu policjantów została doceniona przez najwyższe władze państwowe. 9 listopada prezydent Karol Nawrocki odwiedził rannych funkcjonariuszy w krakowskich szpitalach i osobiście wręczył im Krzyże Oficerskie Orderu Odrodzenia Polski. Jak poinformował szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartosz Grodecki, odznaczenia przyznano za wybitne zasługi na rzecz zapewniania porządku i bezpieczeństwa państwa oraz wyjątkową ofiarność i odwagę.
Krzyż Oficerski jest IV klasą Orderu Odrodzenia Polski, jednego z najważniejszych polskich odznaczeń państwowych. W ten sposób uhonorowano funkcjonariuszy, którzy podczas interwencji na krakowskim Rynku Głównym, ryzykując własne życie, stanęli w obronie innych.
Tomasz Rowiński – „Aleteia”
O unikaniu pochopnego sądzenia
1. Patrz na siebie, ale wystrzegaj się sądzenia innych. Daremnie człowiek trudzi się osądzaniem innych, jakże często się myli i jak łatwo popada w błąd; sądzić siebie i rozmyślać o sobie to dopiero trud owocny. Jakże często sądzimy według tego, co nam przypada do serca, i jak łatwo zatracamy poczucie sprawiedliwości przez miłość własną.
Gdyby Bóg był zawsze czystym celem naszych dążeń, nie wpadalibyśmy od razu w gniew, gdy tylko ktoś sprzeciwi się naszemu zdaniu.
2. A przecież zdarza się, że to, co kryje się w naszej głębi albo co przychodzi z zewnątrz, tak samo nas pociąga. Niektórzy w gruncie rzeczy mają zawsze na względzie siebie w tym, co robią, choć nie zawsze zdają sobie z tego sprawę, i wydaje im się, że sprawy przybierają pomyślny obrót wtedy, gdy układają się według ich życzeń i myśli.
Jeżeli zaś dzieje się inaczej, martwią się i denerwują. Jakże często z powodu różnicy zdań rodzą się zatargi między przyjaciółmi i rodakami, między duchownymi i wiernymi.
3. Trudno jest pozbyć się dawnych nawyków i nikt zbyt chętnie nie daje się odwieść od własnego zdania. Jeżeli będziesz polegał bardziej na własnym rozumie lub własnej umiejętności niż na cnocie poddania się, jaką widzimy u Jezusa Chrystusa, rzadko i nieprędko doznasz łaski oświecenia, ponieważ Bóg chce, abyśmy Mu się w zupełności poddali i cały nasz rozum przekroczyli płomienną miłością.
Tomasz a Kempis, 'O naśladowaniu Chrystusa'
Biblia pyta:
Nie wprzęgajcie się z niewierzącymi w jedno jarzmo. Cóż bowiem ma wspólnego sprawiedliwość z niesprawiedliwością? Albo cóż ma wspólnego światło z ciemnością? Albo jakaż jest wspólnota Chrystusa z Beliarem lub wierzącego z niewiernym?
Co wreszcie łączy świątynię Boga z bożkami?
2 Kor 6:14-16
***
Mamy umartwiać słuch, unikając niepotrzebnych rozmów, niemoralnych piosenek, wysłuchiwania wulgaryzmów i oszczerstw. Nie bądźmy aż tak ciekawi, żebyśmy chcieli wiedzieć wszystko, co mówią i robią inni.
św. Jan Maria Vianney, O zadośćuczynieniu, pokucie i umartwieniu
W weekend w TV: Dawid i Goliat
Rekolekcje dla prawdziwych mężczyzn, męska literatura biblijna, a teraz także męski film biblijny. Bo chyba właśnie tak należy określić tegorocznego „Dawida i Goliata” w reżyserii Wallace Brothers.
To ciekawy trend naszej współczesnej religijności. Siła, męskość, odwaga… – namnożyło się w ostatnim czasie rozmaitych grup, które spotykają się pod takimi hasłami. Mieliśmy także m.in. krwawą, powieściową trylogię Rafała Kosowskiego ("Dzień w którym upadł Kanaan"), która gatunkowo ocierała się np. o horror, czy gotycką literaturę grozy. Teraz natomiast mamy film opowiadający o biblijnych twardzielach i adresowany przede wszystkim do twardzieli z XXI wieku.
Pod względem gatunkowości, „Dawida i Goliata” jak najbardziej należy uznać za film biblijny, ale od razu trzeba też zaznaczyć, że nie ma on zbyt wiele wspólnego z biblijno-melodramatycznymi produkcjami z lat ’50 ubiegłego wieku, takimi jak „Dawid i Batszeba”, „Salome”, czy „Salomon i królowa Saby”.
Współcześni twórcy postanowili pójść w zupełnie innym kierunku i nakręcili film, w którym, w bardzo prosty sposób, relacjonują przemianę jaką przebył Dawid: z nieśmiałego, zagubionego chłopca, pasającego stada swego ojca, staje się świadomym swych celów mężczyzną-wojownikiem.
Na ekranie jest nam dane zobaczyć cały ten mozolny i długotrwały proces. Nadzoruje go prorok Samuel, który w filmie ukazany jest nie tyle jako kapłan, a jako mistrz, uczący Dawida i jego trzech towarzyszy (swoistych biblijnych trzech muszkieterów) przeróżnych sztuk walki.
To oczywiście odstępstwo od tego, co znamy z Biblii, ale autorzy „Dawida i Goliata” już na samym jego początku uczciwie zaznaczają, że film jest tylko Starym Testamentem inspirowany, że „oddaje skromność, odwagę i wiarę Dawida” oraz, że zachęcają widzów do sięgnięcia po Pismo Święte.
Pod względem formy „Dawidowi i Goliatowi” najbliżej chyba do „Księgi Rut” Stephena Patricka Walkera. Nie jest to więc kostiumowy kolos za 200 milionów dolarów, a tylko jego skromniejsza wersja, ale np. pod względem operatorskim jest tu całkiem nieźle (zdjęcia naprawdę są świetne. Nie pamiętam kiedy ostatnio na ekranie oglądałem równie piękne biblijne pejzaże).
Ukazana nam przyroda i pustynia koi, zaś dokonująca się na niej przemoc… niepokoi. Całkiem sporo tu bowiem brutalności. Ale, jak już wspominałem, produkcja Wallace Brothers to zdecydowanie męskie kino. Być może nietypowe (jego akcja nie rozgrywa się w Wietnamie, Iraku, czy meksykańskich slumsach, a w czasach biblijnych), ale dzięki temu zyskuje on na oryginalności, a pewnie i wiarygodności.
Takiego filmu w naszym portalowym cyklu ABC filmu biblijnego jeszcze nie mieliśmy.
*
W niedzielę 15 listopada o godz. 23:20 film wyemituje stacja TV Puls 2.
Piotr Drzyzga – „wiara.pl”
Święci i błogosławieni w tygodniu
NIEDZIELNA EUCHARYSTIA W KOŚCIOŁACH W OKOLICY
Parafia Miłosierdzia Bożego, os. Na Wzgórzach
niedziele i święta: 6.30, 8.00, 9.30, 11.00, 12.30 (oprócz VII i VIII), 16.00, 19.00,
dni powszednie – 7.00, 7.30, 18.00.
Parafia Matki Bożej Pocieszenia, ul. Bulwarowa 15a
dni powszednie: 7:00, 15:00, 18:00
Parafia Matki Bożej Częstochowskiej, os. Szklane Domy 7,
niedziele i święta: 6:30, 8:00, 9:30, 11:00, 12:30, 17:00 (oprócz VII i VIII),
19:00 (oprócz VII i VIII), 20:30
dni powszednie: 6:30, 8:00, 18:00
Parafia Matki Bożej Królowej Polski, Arka Pana, ul. Obrońców Krzyża 1
niedziele i święta: 6:30, 8:00, 9:30, 11:00, 12:30, 16:00, 17:30, 19:00,
dni powszednie: 6:00, 6:30, 7:00, 7:30, 8:00, 11:00, 18:00
Bazylika Krzyża św. - klasztor (pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Wacława)
niedziele i święta: 06.30, 08.00, 09.30, 11.00, 12.30, 14.00 (oprócz VII i VIII)
dni powszednie: 06.30, 07.30, 08.30, 16.00 (w piątki), 18.00.
Parafia św. Bartłomieja Apostoła, Mogiła, ul. Klasztorna 11,
niedziele i święta: 6:30, 8:00, 9:30, 11:00, 12:30, 14:00 (oprócz VII, VIII), 16:30, 18:00
dni powszednie: 6:00, 7:00 (oprócz VII i VIII), 7:30, 8:30, 18:00
Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa, os. Teatralne,
niedziele i święta: 7:00, 8:30, 10:00, 11:30, 13:00 (oprócz VII i VIII), 18:00, 19:30
dni powszednie: 6:30 (oprócz VII i VIII), 7:00, 18:00
Parafia św. Stanisława Biskupa Męczennika, Kantorowice 122,
niedziele i święta: 9:00, 11:00, 18:00, dni powszednie: 8:00, 17:00, (18.00- lato)
Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa, os. Lubocza,
niedziele i święta: 8:00, 10:30, 17:00, dni powszednie: 7:00, 17:00
Parafia Matki Bożej Wspomożenia Wiernych, Prusy,
niedziele i święta: 7:30, 9:30, 11:30,
dni powszednie: 18:00 (pon., śr., pt.), 6:30 (wt., czw., sob.)
Parafia św. Maksymiliana Marii Kolbego, Mistrzejowice,
niedziele i święta: 6:30, 8:00, 9:30, 10:30, 11:00, 13:00, 17:00, 19:00
dni powszednie: 6:30, 7:00, 7:30, 18:00
NASZE STRONY INTERNETOWE I ADRESY:
strona internetowa gazetki:wzgorza-gazetka.pl